Stary cmentarz żydowski w Bytomiu

Miejscowość:
Bytom
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera

Żydzi odegrali ważną rolę w gospodarce i kulturze Bytomia od XVIII do połowy XX w., ale najstarsze wzmianki o ich obecności w mieście pochodzą z XIV w. W poł. XVIII w. od właścicieli bytomskiego państwa stanowego, hr. Henckel von Donnersmarcków, dostali oni grunt i prawo założenia na wałach miejskich cmentarza. Pod koniec XIX w. był on już za ciasny dla społeczności żydowskiej i założono nowy cmentarz w 1860 r. przy ul. Piekarskiej. Pod koniec XIX w. na starym cmentarzu żydowskim odbył się ostatni pochówek, a w latach 60. XX w. kirkut zniszczono, a macewy usunięto.

Stary kirkut w Bytomiu

O starym cmentarzu żydowskim przy ul. Piastów Bytomskich przypomina dziś jedynie tablica pamiątkowa i wiekowy starodrzew, ale przez ponad 150 lat służył on bytomskiej gminie żydowskiej oraz Żydom z 14 pobliskich miejscowości. W 1732 r. Israel Böhm otrzymał od hrabiego Henckel von Donnersmarcka grunt na wałach miejskich w pobliżu Bramy Gliwickiej na założenie cmentarza. Cmentarz, który wówczas znajdował się na nie zabudowanej pochyłości wałów, wraz z rozwojem miasta zaczęły otaczać kamienice. Starodrzew, stanowił wśród nich ostoję zieleni. Bytomscy Żydzi w 1809 r. zbudowali w mieście pierwszą synagogę. Ponieważ nie wystarczała ona zwiększającej się liczbie ludności żydowskiej (w 1800 r. – 186 osób, w 1885 – 2290 osób) rozebrano ją i w 1869 r. zbudowano nową (zniszczoną przez nazistów w „Kryształową Noc” z 9 na 10 listopada 1938 r.).

Nowy cmentarz

Stary cmentarz żydowski powiększono w 1848 r., ale już od 1860 r. zastąpiła go nowa nekropolia przy ul. Piekarskiej. Pochówki na starym kirkucie trwały do 1897 r., potem cmentarz był nieczynny i choć władze hitlerowskie wymusiły na gminie zwrot terenu cmentarza, przetrwał on szczęśliwie czasy Holocaustu. Dopiero w 1965 r. władze miejskie usunęły kamienie nagrobne, przewożąc je na Cmentarz Komunalny, gdzie bezładnie je zrzucono. W latach 1989-1992 z inicjatywy bytomskiego oddziału Towarzystwa Opieki nad Zabytkami architekt Marek Miodoński i rzeźbiarz Stanisław Pietrusa, przy pomocy uczniów bytomskiej „budowlanki”, z zabytkowych nagrobków i ich ułomków wykonali „Ścianę Pamięci” na nowym kirkucie przy ul. Piekarskiej. Wśród 15 zachowanych płyt ze starego kirkutu są m.in. nagrobki rabinów: Freunda, Cohna i Deutscha oraz 2 macewy z XVIII w. W ich pobliżu znajduje się także pomnik Żydów holenderskich, którzy ponieśli śmierć podczas robót przymusowych na Śląsku.

Wyświetlenia:  290
Lokalizacja:

Ul. Piastów Bytomskich  3
41-902 Bytom
Gmina: Bytom
Powiat: Bytom


Region turystyczny: 
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia
Lokalizacja: 
W mieście
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe

Informacje ogólne:
Rodzaj obiektu:  Zabytki sakralne

Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 0.0 (Oddano 0 głosy)
POI
Informacja turystyczna 
Aktywnie 
Dziedzictwo kulturowe 
Przyroda 
Biuro podróży 
Gastronomia 
Nocleg 
Oferta turystyczna 
Rozrywka 
Wypożyczalnia 
Zdrowie i uroda 
Centra kongresowo wystawiennicze 
Trasa
Trasa
Szlak znakowany
Do startu
Do mety
PDF
KML
GPX
Pliki dźwiękowe
Wydarzenia w pobliżu
Ruda Śląska
2024-03-08
5.64 km
Wernisaż odbędzie się 8 marca o godzinie 17:00 w Stacji Biblioteka. Grupa 18-Obsydian powstała w 1955 roku. Był to zespół plastyków amatorów znajdujących się przy Zakładowym Domu Kultury Kopalni Zabrze.
Ruda Śląska
2024-03-22
5.64 km
Spotkanie odbędzie się 22 marca o godzinie 17:00 w Stacji Biblioteka. Na scenie wystąpią również przedstawicielki grupy teatralnej "Teatr Wrażliwości", które przedstawiały będą fragmenty powieści. Aneta Binkowska urodzona 07.01.1989r. w Rudzie Śląskiej z zawodu jest nauczycielką wychowania przedszkolnego, a na co dzień szczęśliwą żoną i mamą Piotrusia.
Ruda Śląska
2024-03-11
5.64 km
Marcin Dylla brał udział w festiwalach muzycznych, prowadzi lekcje mistrzowskie, współpracuje z wybitnymi muzykami i orkiestrami oraz daje wiele recitali w prestiżowych salach koncertowych świata. Teraz czas na MBP w Rudzie Śląskiej, gdzie po raz kolejny Marcin Dylla uraczy swoją muzyką i kunsztem gry na gitarze klasycznej.
Ruda Śląska
2024-03-05
5.64 km
Promocja książki “Karol Godula. Zostać milionerem” obędzie się 5 marca o godzinie 17:30 w Stacji Biblioteka. Przy okazji zakończono kręcenie odcinków „Opowiem Wam książkę” o Karolu Goduli. Jeszcze tylko w dwie następne niedziele odbędę się premiery kolejnych filmów na YouTube.
Siemianowice Śląskie
2024-03-08
6.99 km
8 marca w piątek, o godz. 19.00 zapraszamy na koncert żeńskiego tria FRELE - w sam raz na Dzień Kobiet. Bilety do nabycia w kasach SCK oraz on-line.
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Bytom
0.22 km
Bytom
0.75 km
Piekary Śląskie
1.83 km
Bytom
1.90 km
Piekary Śląskie
2.62 km
Gastronomia w pobliżu
Bytom
0.10 km
KFC
Bytom
0.15 km
Bytom
0.16 km